Một nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 2 vừa công bố đã mang đến tín hiệu tích cực cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy di căn. Theo đó, việc kết hợp chế độ ăn ketogenic được giám sát y khoa với phác đồ hóa trị gồm gemcitabine, nab-paclitaxel và cisplatin có thể giúp kéo dài thời gian sống tổng thể và cải thiện khả năng kiểm soát bệnh mà không làm gia tăng đáng kể các tác dụng phụ.
Nghiên cứu mới về chế độ ăn keto và ung thư tụy
Ung thư biểu mô tuyến tụy (PDAC) là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất hiện nay. Dù nhiều tiến bộ đã được ghi nhận trong điều trị, tiên lượng sống của bệnh nhân giai đoạn di căn vẫn còn khá hạn chế.
Trong nghiên cứu pha 2 ngẫu nhiên mới được công bố trên tạp chí Cancer, các nhà khoa học đã đánh giá hiệu quả của việc kết hợp chế độ ăn ketogenic được giám sát y khoa (MSKD) với phác đồ hóa trị ba thuốc tiêu chuẩn gồm gemcitabine, nab-paclitaxel và cisplatin.
Kết quả cho thấy can thiệp dinh dưỡng này có thể tăng hiệu quả điều trị mà không ảnh hưởng tiêu cực đến cân nặng hoặc độ an toàn của người bệnh.
Chế độ ăn keto giúp kéo dài thời gian sống
Những bệnh nhân áp dụng chế độ ăn keto kết hợp hóa trị đạt thời gian sống trung vị lên tới 13,7 tháng, cao hơn đáng kể so với 10,2 tháng ở nhóm chỉ hóa trị và ăn uống thông thường.
Bên cạnh đó, thời gian sống không tiến triển bệnh cũng được cải thiện. Nhóm áp dụng keto có thời gian kiểm soát bệnh trung vị 8,5 tháng, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt 6,2 tháng.
Sau 9 tuần điều trị, tỷ lệ kiểm soát bệnh ở nhóm keto đạt 93,8%, so với 87,5% ở nhóm còn lại. Đáng chú ý, tỷ lệ đáp ứng một phần với điều trị ở nhóm keto đạt gần 69%, cao hơn nhiều so với mức hơn 31% của nhóm đối chứng.
Những kết quả này cho thấy chế độ ăn keto có thể trở thành một yếu tố hỗ trợ tiềm năng trong điều trị ung thư tụy giai đoạn tiến triển.
Vì sao chế độ ăn keto có thể hỗ trợ điều trị ung thư?
Các nhà nghiên cứu cho rằng cơ chế tác động liên quan đến sự thay đổi chuyển hóa năng lượng của cơ thể.
Chế độ ăn ketogenic làm giảm lượng carbohydrate xuống mức rất thấp, buộc cơ thể sử dụng chất béo làm nguồn nhiên liệu chính và tạo ra các thể ketone. Trong nghiên cứu này, bệnh nhân được yêu cầu tiêu thụ không quá 30g carbohydrate mỗi ngày và lượng protein được tính toán phù hợp với cân nặng.
Trước đó, các nghiên cứu tiền lâm sàng đã cho thấy một số tế bào ung thư phụ thuộc mạnh vào quá trình chuyển hóa chất béo và glucose để phát triển. Khi kết hợp chế độ ăn keto với thuốc điều trị nhắm vào các con đường chuyển hóa này, tế bào ung thư có thể bị “bỏ đói”, từ đó làm chậm hoặc ngăn chặn sự phát triển của khối u.
Trong thử nghiệm, 15 trên 16 bệnh nhân thuộc nhóm keto đã đạt trạng thái ketosis dinh dưỡng trong ít nhất một giai đoạn của quá trình điều trị.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện trên 32 bệnh nhân mắc ung thư tuyến tụy di căn chưa từng điều trị toàn thân trước đó.
Những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm. Một nhóm nhận hóa trị tiêu chuẩn kết hợp chế độ ăn keto được giám sát y khoa thông qua nền tảng hỗ trợ từ xa, trong khi nhóm còn lại chỉ nhận hóa trị cùng chế độ ăn thông thường.
Tất cả bệnh nhân đều có bệnh có thể đo lường được theo tiêu chuẩn RECIST, chức năng cơ quan phù hợp và tình trạng thể lực đủ để tham gia điều trị.
Chế độ ăn keto có an toàn với bệnh nhân ung thư tụy?
Một trong những lo ngại lớn nhất khi áp dụng chế độ ăn keto ở bệnh nhân ung thư là nguy cơ sụt cân và suy dinh dưỡng. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp này tương đối an toàn khi được giám sát chặt chẽ bởi đội ngũ y tế.
Các tác dụng phụ liên quan đến chế độ ăn keto chủ yếu ở mức độ nhẹ như mệt mỏi, táo bón, giảm cân nhẹ, chán ăn, mất nước, chóng mặt, buồn nôn hoặc đau nhức cơ thể.
Không có trường hợp nào phải ngừng chế độ ăn do tác dụng phụ. Đồng thời, nghiên cứu cũng không ghi nhận sự gia tăng đáng kể các biến cố bất lợi nghiêm trọng liên quan đến hóa trị ở nhóm áp dụng keto.
Những lưu ý trước khi áp dụng chế độ ăn keto cho bệnh nhân ung thư
Mặc dù kết quả nghiên cứu mang lại nhiều kỳ vọng, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bệnh nhân không nên tự ý áp dụng chế độ ăn keto nếu không có sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Trong thử nghiệm này, chế độ ăn được thiết kế và theo dõi sát sao nhằm đảm bảo cung cấp đủ năng lượng, protein và vi chất cần thiết cho người bệnh. Việc cắt giảm carbohydrate quá mức mà không có kế hoạch phù hợp có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng hoặc làm suy giảm thể trạng.
Ngoài ra, quy mô nghiên cứu vẫn còn tương đối nhỏ. Các nghiên cứu lớn hơn vẫn cần được thực hiện để xác nhận hiệu quả và xác định nhóm bệnh nhân nào sẽ nhận được lợi ích tối đa từ phương pháp điều trị kết hợp này.
Kết quả từ thử nghiệm lâm sàng pha 2 cho thấy việc kết hợp chế độ ăn keto được giám sát y khoa với hóa trị ba thuốc có thể giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện khả năng kiểm soát bệnh ở bệnh nhân ung thư tuyến tụy di căn. Dù còn cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận, phát hiện này mở ra triển vọng mới cho các chiến lược điều trị cá thể hóa, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng bên cạnh các phương pháp điều trị ung thư hiện đại.