Nhiều người cho rằng cắt bỏ hoàn toàn đường là cách hiệu quả để giảm cân và cải thiện sức khỏe. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được trình bày tại ENDO 2026 cho thấy chế độ ăn không chứa sucrose có thể gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, làm tăng viêm và ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Nghiên cứu mới đặt dấu hỏi về chế độ ăn không đường
Trong nhiều năm qua, việc hạn chế hoặc loại bỏ đường khỏi khẩu phần ăn được xem là một trong những nguyên tắc quan trọng để kiểm soát cân nặng và phòng ngừa bệnh chuyển hóa. Tuy nhiên, kết quả từ một nghiên cứu trên động vật vừa được công bố tại hội nghị ENDO 2026 của Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ lại đưa ra góc nhìn khác.
Các nhà khoa học thuộc Viện Tiểu đường Dasman (Kuwait) phát hiện rằng việc loại bỏ hoàn toàn sucrose khỏi chế độ ăn ít chất béo có thể gây ra những thay đổi bất lợi đối với hệ vi sinh đường ruột cũng như sức khỏe chuyển hóa.
Theo tiến sĩ Rasheed Ahmad, trưởng nhóm nghiên cứu, dinh dưỡng cân bằng có thể quan trọng hơn việc cố gắng loại bỏ hoàn toàn đường khỏi thực đơn hằng ngày.
Điều gì xảy ra khi loại bỏ hoàn toàn đường?
Để đánh giá tác động của việc cắt giảm sucrose, các nhà nghiên cứu đã theo dõi hai nhóm chuột trong vòng 16 tuần. Một nhóm được cho ăn chế độ ăn ít chất béo có chứa sucrose ở mức thông thường, trong khi nhóm còn lại sử dụng chế độ ăn tương tự nhưng hoàn toàn không có sucrose.
Sau thời gian nghiên cứu, nhóm chuột không tiêu thụ sucrose xuất hiện nhiều dấu hiệu bất lợi về sức khỏe, bao gồm:
- Kiểm soát đường huyết kém hơn.
- Tăng tình trạng kháng insulin.
- Mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột.
- Viêm đường ruột gia tăng.
- Xuất hiện các dấu hiệu gan nhiễm mỡ.
Điều đáng chú ý là cân nặng của hai nhóm chuột không có sự khác biệt đáng kể. Điều này cho thấy những thay đổi tiêu cực về chuyển hóa có thể xảy ra ngay cả khi không tăng cân.
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng như thế nào?
Hệ vi sinh đường ruột là tập hợp hàng nghìn tỷ vi khuẩn và vi sinh vật sống trong đường tiêu hóa. Chúng tham gia vào nhiều quá trình quan trọng như:
- Hỗ trợ tiêu hóa thức ăn.
- Điều hòa miễn dịch.
- Kiểm soát viêm.
- Ảnh hưởng đến chuyển hóa năng lượng.
- Tác động đến sức khỏe tinh thần và nội tiết.
Khi hệ vi sinh mất cân bằng, nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa như béo phì, tiểu đường type 2, gan nhiễm mỡ và các bệnh viêm mạn tính có thể tăng lên. Nghiên cứu mới cho thấy việc loại bỏ hoàn toàn sucrose khỏi chế độ ăn có thể vô tình làm xáo trộn sự cân bằng này.
Không phải cứ cắt bỏ đường hoàn toàn là tốt
Theo các nhà nghiên cứu, phát hiện này không có nghĩa mọi người nên tiêu thụ nhiều đường hơn. Thay vào đó, kết quả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì lượng carbohydrate hợp lý trong khẩu phần ăn.
Cơ thể cần carbohydrate để cung cấp năng lượng cho não bộ, cơ bắp và nhiều hoạt động sinh học khác. Việc áp dụng các chế độ ăn quá khắt khe có thể gây ra những tác động ngoài mong muốn đối với hệ tiêu hóa và chuyển hóa.
Các chuyên gia cho rằng mục tiêu nên là hạn chế đường bổ sung và thực phẩm chế biến sẵn, thay vì loại bỏ hoàn toàn mọi nguồn đường khỏi chế độ ăn.
Ý nghĩa đối với người giảm cân và ăn kiêng
Nghiên cứu này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh ngày càng nhiều người theo đuổi các chế độ ăn kiêng cực đoan nhằm giảm cân nhanh chóng.
Các nhà khoa học nhận định rằng những phát hiện mới có thể góp phần thay đổi cách xây dựng khuyến nghị dinh dưỡng trong tương lai. Thay vì chỉ tập trung vào việc cắt giảm đường, các chuyên gia có thể chú trọng hơn đến việc duy trì sự đa dạng của hệ vi sinh đường ruột và cân bằng dinh dưỡng tổng thể.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người có nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa, gan nhiễm mỡ hoặc các bệnh viêm mạn tính.
Mặc dù việc hạn chế đường vẫn là một phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh, nghiên cứu mới cho thấy loại bỏ hoàn toàn sucrose có thể không phải là giải pháp tối ưu. Một chế độ ăn cân bằng, giàu thực phẩm tự nhiên, chất xơ và đa dạng dinh dưỡng có thể mang lại lợi ích lâu dài hơn cho hệ vi sinh đường ruột cũng như sức khỏe chuyển hóa.
Thay vì theo đuổi các phương pháp ăn kiêng cực đoan, việc xây dựng thói quen dinh dưỡng khoa học và bền vững vẫn là chìa khóa để duy trì cân nặng và sức khỏe lâu dài.