Một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học tại Đại học California San Francisco (UCSF) cho thấy chế độ ăn ketogenic (keto) có thể hỗ trợ ngăn chặn sự phát triển của ung thư tuyến tụy khi kết hợp với một loại thuốc điều trị đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng. Kết quả trên mô hình động vật cho thấy khối u đã thu nhỏ đáng kể nhờ việc cắt đứt nguồn năng lượng cần thiết cho tế bào ung thư phát triển.
Nghiên cứu phát hiện điều gì?
Ung thư tuyến tụy là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất hiện nay với tỷ lệ sống sót thấp và ít tiến bộ đáng kể trong điều trị so với nhiều loại ung thư khác. Chính vì vậy, các nhà khoa học không ngừng tìm kiếm những phương pháp mới nhằm cải thiện hiệu quả điều trị.
Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature, các nhà nghiên cứu UCSF đã khám phá mối liên hệ giữa chế độ ăn keto và quá trình chuyển hóa năng lượng của tế bào ung thư. Chế độ ăn keto vốn nổi tiếng với nguyên tắc giảm mạnh lượng carbohydrate và tăng lượng chất béo, khiến cơ thể chuyển sang trạng thái đốt cháy chất béo để tạo năng lượng.
Nhóm nghiên cứu phát hiện rằng một loại thuốc thử nghiệm mang tên eFT508 có khả năng ức chế hoạt động của protein eIF4E – một yếu tố quan trọng giúp cơ thể sử dụng chất béo làm nguồn năng lượng trong quá trình nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ ăn keto.
Khi kết hợp thuốc eFT508 với chế độ ăn keto trên chuột mắc ung thư tuyến tụy, quá trình chuyển hóa chất béo của cơ thể bị chặn lại. Điều này khiến các tế bào ung thư không còn nguồn nhiên liệu cần thiết để phát triển, từ đó làm chậm sự tăng trưởng và khiến khối u thu nhỏ.
Vì sao chế độ ăn keto có thể ảnh hưởng đến tế bào ung thư?
Theo các nhà khoa học, nhiều loại ung thư phụ thuộc vào những con đường chuyển hóa năng lượng cụ thể để tồn tại và phát triển. Việc thay đổi môi trường dinh dưỡng của cơ thể có thể tạo ra những “điểm yếu chuyển hóa” mà các liệu pháp điều trị có thể khai thác.
Giáo sư Davide Ruggero, tác giả cấp cao của nghiên cứu, cho biết mỗi loại ung thư có thể tồn tại những điểm yếu riêng về mặt chuyển hóa. Việc kết hợp giữa dinh dưỡng và các liệu pháp điều trị cá nhân hóa có thể mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong điều trị ung thư trong tương lai.
Các chuyên gia nói gì về kết quả này?
Dù đánh giá nghiên cứu là đầy hứa hẹn, nhiều chuyên gia cho rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả bởi nghiên cứu mới chỉ được thực hiện trên động vật.
Chuyên gia dinh dưỡng Melanie Murphy Richter nhận định rằng những gì hiệu quả trên chuột chưa chắc sẽ mang lại kết quả tương tự ở người. Bên cạnh đó, việc duy trì chế độ ăn keto nghiêm ngặt trong thời gian dài là điều không dễ dàng, đặc biệt đối với bệnh nhân ung thư vốn đang phải đối mặt với nhiều áp lực về thể chất và tinh thần.
Theo bà, chất lượng cuộc sống của người bệnh cần được cân nhắc song song với hiệu quả điều trị. Một chế độ ăn quá khắt khe có thể gây khó khăn trong quá trình tuân thủ và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Keto có thực sự phù hợp với bệnh nhân ung thư tuyến tụy?
Một số chuyên gia ung thư cảnh báo rằng việc giảm cân quá mức có thể gây bất lợi cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy.
Bác sĩ Anton Bilchik, chuyên gia ung thư ngoại khoa tại Viện Ung thư Providence Saint John’s (California), cho biết phần lớn bệnh nhân ung thư tuyến tụy thường sụt cân nghiêm trọng do chán ăn hoặc do cơ thể tiết ra các chất gây mất cơ và giảm cân.
Trong trường hợp này, một chế độ ăn có thể khiến người bệnh tiếp tục giảm cân có nguy cơ làm suy yếu hệ miễn dịch, từ đó ảnh hưởng đến khả năng chống lại bệnh tật.
Chế độ ăn mô phỏng nhịn ăn có thể là lựa chọn thay thế?
Bên cạnh keto, các nhà khoa học cũng đang quan tâm đến chế độ ăn mô phỏng nhịn ăn (Fasting Mimicking Diet – FMD).
Theo chuyên gia Richter, FMD có khả năng kích hoạt các cơ chế tái tạo tế bào tự nhiên của cơ thể thông qua việc hạn chế một số dưỡng chất trong thời gian ngắn. So với keto, FMD chỉ yêu cầu thực hiện trong khoảng 5 ngày mỗi chu kỳ điều trị, giúp người bệnh dễ tuân thủ hơn và ít ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Một số nghiên cứu trước đây cũng cho thấy FMD có tiềm năng hỗ trợ điều trị một số loại ung thư, tuy nhiên vẫn cần thêm các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn để xác nhận hiệu quả.
Liệu phương pháp này có thể áp dụng cho các loại ung thư khác?
Các chuyên gia cho rằng ý tưởng khai thác điểm yếu chuyển hóa của tế bào ung thư không chỉ giới hạn ở ung thư tuyến tụy. Trong tương lai, các nhà khoa học có thể phát triển những phác đồ điều trị cá nhân hóa dựa trên đặc điểm chuyển hóa riêng của từng loại ung thư.
Nếu thành công, phương pháp kết hợp giữa chế độ ăn uống và thuốc điều trị có thể giúp tăng hiệu quả điều trị đồng thời giảm tác dụng phụ so với nhiều liệu pháp hiện nay.
Nghiên cứu mới từ UCSF mang đến một hướng tiếp cận đầy triển vọng trong điều trị ung thư tuyến tụy khi kết hợp chế độ ăn keto với thuốc điều trị thử nghiệm nhằm làm gián đoạn nguồn năng lượng của tế bào ung thư. Tuy nhiên, kết quả hiện mới dừng lại ở mô hình động vật và cần thêm nhiều nghiên cứu trên người để xác định tính an toàn cũng như hiệu quả thực tế.
Các chuyên gia khuyến cáo bệnh nhân không nên tự ý áp dụng chế độ ăn keto như một phương pháp điều trị ung thư mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thay đổi chế độ dinh dưỡng trong quá trình điều trị.