Nghiên cứu mới: Cả chế độ ăn Keto và Địa Trung Hải đều có thể giảm huyết áp và hỗ trợ giảm cân
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng một trong ba người trưởng thành trên thế giới sống chung với tình trạng huyết áp cao — hay còn gọi là tăng huyết áp. Tình trạng này làm tăng nguy cơ đột quỵ, phình động mạch, bệnh thận mãn tính và sa sút trí tuệ. Bên cạnh thuốc, thay đổi lối sống bao gồm chế độ ăn uống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp.
Trong khi chế độ ăn DASH từ lâu được xem là lựa chọn hàng đầu cho người tăng huyết áp, chế độ ăn Địa Trung Hải và keto ngày càng được quan tâm nhiều hơn. Một nghiên cứu mới vừa cung cấp thêm bằng chứng rằng cả hai chế độ ăn này đều có hiệu quả trong việc giảm huyết áp và cải thiện sức khỏe tim mạch ở người thừa cân hoặc béo phì. Kết quả được công bố trên tạp chí Nutrients.
Thiết kế nghiên cứu và kết quả
Các nhà nghiên cứu tuyển chọn 26 người trưởng thành có tình trạng thừa cân hoặc béo phì, huyết áp cao-bình thường hoặc tăng huyết áp độ 1, và có mức độ rủi ro tim mạch từ thấp đến trung bình. Mười một người được chỉ định ngẫu nhiên theo chế độ ăn Địa Trung Hải và 15 người còn lại theo chế độ ăn keto trong vòng ba tháng.
Kết thúc nghiên cứu, cả hai nhóm đều ghi nhận giảm huyết áp và giảm cân sau ba tháng. Ngoài ra, cả hai nhóm đều tăng khối lượng cơ không mỡ, giảm tỷ lệ mỡ cơ thể, giảm mức lipid máu và giảm nồng độ insulin.
Điểm khác biệt: “Nocturnal dipping” — hạ huyết áp ban đêm
Điểm khác biệt duy nhất được ghi nhận giữa hai nhóm là mức độ “nocturnal dipping” — tức là sự sụt giảm huyết áp tự nhiên trong khi ngủ — cao hơn ở nhóm theo chế độ keto.
Bác sĩ tim mạch can thiệp Cheng-Han Chen, MD, Giám đốc Y tế Chương trình Tim mạch Cấu trúc tại MemorialCare Saddleback Medical Center, giải thích: “Nocturnal dipping là sự giảm huyết áp tự nhiên xảy ra khi chúng ta ngủ — đây là thước đo điều hòa huyết áp lành mạnh. Mức giảm 10–20% trong khi ngủ được coi là bình thường.” Các nghiên cứu trước đây cho thấy không có hiện tượng này, hoặc ngược lại — huyết áp tăng vào ban đêm — có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
Ý nghĩa của nghiên cứu
Bác sĩ Chen nhận xét rằng dù chế độ ăn Địa Trung Hải và keto khá khác nhau về các hạn chế thực phẩm, kết quả nghiên cứu cho thấy có thể có nhiều phương pháp ăn uống khác nhau đạt được cùng một kết quả có lợi, tùy thuộc vào sở thích thực phẩm của từng cá nhân. “Hội chứng chuyển hóa — bao gồm huyết áp cao, béo bụng, đường huyết cao và rối loạn lipid — vẫn là yếu tố nguy cơ đáng kể cho bệnh tim mạch. Thay đổi lối sống như cải thiện chế độ ăn sẽ rất cần thiết để giúp kiểm soát gánh nặng bệnh tim mạch trong xã hội,” ông nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi các nghiên cứu lớn hơn với dân số đa dạng hơn để xác nhận những phát hiện này.
Bác sĩ phẫu thuật bariatric Mir Ali, MD tại MemorialCare Surgical Weight Loss Center cũng đồng tình: “Cả chế độ keto và Địa Trung Hải đều nhấn mạnh việc giảm lượng carbohydrate và đường — và đó là điều chúng tôi nhận thấy là cách tốt nhất để chuyển cơ thể sang đốt cháy mỡ.” Ông cũng kêu gọi mở rộng nghiên cứu để làm rõ hơn cơ chế nào thực sự mang lại hiệu quả: giảm thực phẩm chế biến sẵn hay giảm carbohydrate và đường?
Chế độ ăn nào tốt nhất để hạ huyết áp?
Chuyên gia dinh dưỡng đăng ký Monique Richard, MS, RDN, LDN, chủ sở hữu Nutrition-In-Sight, nhấn mạnh rằng không có một chế độ ăn nào phù hợp cho tất cả mọi người. Bà khuyến nghị gặp chuyên gia dinh dưỡng đăng ký để tìm ra phương pháp ăn uống phù hợp nhất với nhu cầu, tình trạng sức khỏe, sở thích, mục tiêu, di truyền và lối sống của từng cá nhân.
“Điều quan trọng là cân nhắc liệu chế độ ăn cụ thể có thể duy trì trong thời gian dài và trở thành lối sống hay chỉ là một thử nghiệm tạm thời. Hãy nghĩ về chế độ ăn như một danh sách nhạc — sự kết hợp đúng đắn có thể tạo ra nhịp điệu lành mạnh hơn cho cơ thể và những ngày tiếp theo,” bà chia sẻ.
Richard gợi ý tập trung vào việc tăng cường các thực phẩm giàu dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe như: chất béo lành mạnh (ô liu, dầu ô liu nguyên chất, bơ, các loại hạt); rau không tinh bột (rau lá xanh, củ cải đường, ớt, hành, tỏi, cà chua, bắp cải, cải Brussels); thảo mộc (hẹ, húng quế, bạc hà, hương thảo, xạ hương, xô thơm); protein từ thực vật và động vật (phô mai dê, sữa chua, đậu và đậu lăng, cá, hummus, tzatziki); thực phẩm giàu chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt và trái cây tươi theo mùa; và các loại trà xanh, đen, trắng hoặc trà thảo mộc.
“Không có chế độ ăn nào phù hợp cho tất cả mọi người. Tôi khuyến khích khách hàng và bệnh nhân hãy bỏ qua việc đuổi theo các nhãn hiệu — ‘Địa Trung Hải,’ ‘ít carb,’ ‘thuần thực vật’ — và thay vào đó tập trung vào cách thực phẩm thực sự hoạt động cho nhu cầu riêng của bạn,” bà kết luận.